یوحنا دیلمی(حدود600سال قبل ازاسلام)

وی ازبزرگان نامی دنیاوافتخارات منطقه دیلمان است ونام پدرش اسیدای دیلمی که احتمالا ازمتدینین به دین نصاری بوده ودرحدود600         سال قبل ازاسلام می زیسته است.

یوحنادیلمی ازشاگردان عیسی بن مریم(علیه السلام) وازحواریون آن حضرت بوده وکسی است که یکی ازاناجیل نصاری به اومنسوب است.واوکسی است که ذکرپیامبرخاتم محمدمصطفی(علیه السلام) واهل بیتش نزدوی بوده وامت عیسی رابشارت به

آمدن خاتم الانبیاء(علیه السلام)می داده است.محبوب ترین مردم نزد حضرت عیسی(علیه السلام)بودوامام هشتم(علیه السلام)ازوی درآن مناظره ای که باجاثلیق نصرانی درمجلس مامون عباسی داشتند تعبیربه عدل مقدم می کند یعنی عادلی که نزدیکترین مردم به عیسی(علیه السلام)بوده است.این روایت درکتاب عیون اخبارالرضا(علیه السلام)ذکرشده است وماعین عبارت آن راذکرمی کنیم"ص319پاراگراف 3-تاص321پاراگراف اول.کتاب پیشینه تاریخی وفرهنگی لاهیجان وبزرگان آن"

ترجمه روایت این است:درمجلسی که عده ای ازنصاری نشسته بودندومامون عباسی نیزحضورداشت وقتی امام رضا(علیه السلام) واردمجلس شدند:مامون عباسی روکردبه جاثلیق که یکی ازعلماء نصاری بودوگفت:ای جاثلیق این شخصی که واردشده است پسرعموی من علی بن موسی بن جعفر(علیه السلام) است واوازفرزندان حضرت فاطمه زهراء(علیه السلام) دخترپیامبرماوفرزند علی بن ابیطالب است که درودخدا برآنها باد.پس من دوست دارم که تو بااواحتجاج نمائی وازطریق انصاف خارج نشوی.جاثلیق گفت:ای مامون من چگونه باکسی محاجّه کنم که برمن دلیل ازکتابش می آورد درحالی که من منکرآنم وازپیغمبری می گوید که من به اونگرویده ام.حضرت رضا(علیه السلام) فرمودند:ای نصرانی ازانجیل برای تو دلیل وحجت بیاورم آیااقرامی کنی؟جاثلیق گفت:آیامن می توانم چیزی راکه انجیل درباره اوگواه باشدردکنم؟بلی قسم قسم به خدااقرار نمایم اگرچه برضرر من باشد.

حضرت رضا(علیه السلام) فرمودند:ازهرچه می خواهی سوال کن وجواب شنو،جاثلیق پرسید:درباب نبوت عیسی وکتاب او چه می گوئیدآیااین دوراانکارمی کنید.حضرت رضا(علیه السلام)فرمودند:من به پیامبرعیسی وکتاب اواعتراف دارم وهم برآنچه امت خودرابدان بشارت داده است وحواریون به آن اقرار نموده اند معترفم ولیکن پیامبری ونبوت عیسائی راکه اقرار به پیامبری حضرت محمد(ص) وکتاب اوننموده وامت خودرابدان مژده نداده است قبول ندارم.

جاثلیق گفت:آیا نه چنین است که دعواوحکم به دوشاهدعادل تمام شودحضرت رضا(علیه السلام) فرمودند:بله،جاثلیق گفت: پس دوشاهد عادل که اهل ملت خودت نباشند برنبوت حضرت محمد(ص)اقامه نما وآن دونفرازکسانی باشند که ازملت نصاری باشند وقولشان پذیرفته وقابل قبول برای ماباشدتو هم ازما مانند آن رابخواه.

حضرت رضا(علیه السلام)فرمودند:ای نصرانی الان ازطریق انصاف درآمدی آیا عدل مقدم که درزمان خودعیسی(علیه السلام)بودازمن نمی پذیری.جاثلیق پرسید:این عدل مقدم کیست نامش رابرای من بگو.حضرت رضا(علیه السلام) فرمودند:چه می گویی درباره یوحنا دیلمی،جاثلیق گفت:به به چه خوب کسی رانام بردی پیرومسیح ودوست دارترین مردم نسبت به مسیح بود.حضرت رضا(علیه السلام) فرمودند:تراقسم به خداآیادرانجیل آمده که یوحناگفت مسیح مرابدین حضرت محمد(ص)عربی خبرداده است،وبشارت داده است که بعدازاوپیامبر است ومن نیزحواریون راباین خبربشارت دادم وآنها به اوایمان آوردند.

جاثلیق گفت:یوحنا این خبرراازمسیح یادنموده وبه نبوت مردی وبه اهل بیتش ووصی اومژده داده است ولی مشخص ننموده است که اودرچه زمانی خواهدبودونام اورانبرده تامااورابشناسیم.حضرت رضا(علیه السلام)فرمودند:اگرماکسی رابیاوریم که انجیل بداند ونام حضرت محمد(ص)رابرای توبخواندواهل بیت وامت اورایادکندآیابدان ایمان می آوری.

جاثلیق گفت:بلی این گفتارصحیح ودرست واستواراست.حضرت رضا(علیه السلام)به نسطاس رومی که درمجلس حاضربودفرمودند:آیاتوسفرسوم انجیل راچگونه ازبرداری.اوگفت:حفظ ندارم.حضرت رضا(علیه السلام)روبه راس جالوت نمودندوفرمودند:آیا توانجیل رانمی توانی قرائت کنی.جواب دادبلی،قسم به جانم می توانم.حضرت فرمودند:پس سفرسوم انجیل راازمن گوش گیر.پس اگردرآن ذکرحضرت محمد(ص) واهل بیت وامت اوهست برای من گواهی دهید.آنگاه حضرت رضا(علیه السلام)شروع به خواندن سفرسوم انجیل نموده تابنام حضرت محمد(ص)رسیددرآنجا توقف نموده وفرمودند:ای نصرانی به حق مسیح ومادرش آیا تو میدانی که من به انجیل داناترم.چه می گوئی آیا این کلام عیسی بن مریم هست یانه،اگربگوئی این کلام ازانجیل نیست دروغ به انجیل بسته ای وتکذیب موسی وعیسی(علیه السلام) رانموده ای واگراین راانکارکنی قتل توواجب است چون تو به خداوپیامبروکتابت کافرشده ای.

جاثلیق گفت:من انکارنمی کنم بدانچه درانجیل آمده است ومن بدان اقرار دارم.حضرت رضا(علیه السلام)فرمودند:شاهدبراقراراین فردباشید.

آنگاه حضرت رضا(علیه السلام)رو کردندبه جاثلیق و فرمودند:حال هرچه می خواهی سوال کن.

جاثلیق پرسید:حواریون حضرت عیسی چندنفربودند وعالمان به انجیل چندنفربودند.

حضرت رضا فرمودند:ازآشنایی بدین مسائل سوال نموده ای،اماحواریون 12نفرمردبودندوداناترین وبرترین آنها لوقا بودواما علماءنصاری سه مردبودند:

1-یوحناالاکبر که درمحله اج یاباج مدفون است

2-یوحنا بقرقیسیا

3-یوحنادیلمی که درزجار مکان داشته است ونزداوذکرپیامبر خاتم(ص)واهل بیتش بودوامت حضرت عیسی وبنی اسرائیل رابه آمدن حضرت محمد(ص)بشارت داد.

1-دربعضی باح ودربعضی باج ودربعضی باحی آمده است ومکانی بدین نام نیست وشایدمصحف همان اُخی باشد که ناحیه ازنواحی بصره درشرق دجله است.

2-بلده ای برکنارفرات وآنجابه نام قرقیسابن طهمورث نام گذاری شده است.

3-دربرخی جاها زجان وبرخی جاهازخاودربرخی نسخ زهاراست.البته رجان کشداد وادی ای است درنجدوارجان جای مکانی درفارس است وزهارشایداسم قدیمی ذی الکفل باشد که قصبه ای نزدیک کوفه است.